Patrząc na otaczający świat i zjawiska w nim występujące często używa się słów chaos oraz chaotyczny. Pojęcia te są używane w odniesieniu do przebiegów nieprzewidywalnych, nieuporządkowanych i przypadkowych. Długoterminowa prognoza pogody zaskakuje nieoczekiwanymi zmianami ciśnienia, temperatury, kierunku wiatru. Ewolucja tych czynników jest nieprzewidywalna. Na dłuższą metę przewidywanie pogody, ruchów tektonicznych, huraganów, kursów walut czy akcji, jest niestety nieosiągalne przez współczesną naukę. Wymienione układy posiadają, bowiem olbrzymią liczbę zmiennych, powodującą, że są one skomplikowanymi układami dynamicznymi. Jednak literatura naukowa odsłania nam prostsze układy dynamiczne rządzone przez dużo prostsze reguły matematyczne, których nieprzewidywalność jest mniej oczywista. Pojawia się przy tym pytanie – czy ewolucja prostych układów jest zawsze przewidywalna? Literatura podaje, iż nawet małe zaburzenia układu mogą ulec podwojeniu w bardzo krótkim czasie. Oznacza to, że doświadczenie w czasie trwania atakowane jest przez zaburzenia mogące wzrastać w nieskończoność. I tak, ruch skrzydeł motyla może stworzyć huragan na innym kontynencie. Efekt ten jest nazywany efektem motyla.
*) Efekt motyla” to cecha równań dynamiki nieliniowej ilustrująca zjawiska chaosu deterministycznego. Ukazuje ona wielką wrażliwość układów nieliniowych na małe zmiany warunków początkowych. Przykładami efektów nieliniowych są zjawiska meteorologiczne, prognoza pogody, lub zmiany klimatu.
|